Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Łomży

POSTANOWIENIE

Dnia 30 grudnia 2022r.

Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodnicząca : Wiesława Kozikowska

po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2022r., w Łomży

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku M. S.

z udziałem A. K., A. G., E. G., B. J. S. (1), J. S. (2)

o zasiedzenie

na skutek apelacji wnioskodawczyni

od postanowienia Sądu Rejonowego w Zambrowie z dnia 6 października 2022r., w sprawie I Ns 273/21

postanawia :

I.  apelację oddalić,

II.  zasądzić od wnioskodawczyni M. S. na

rzecz uczestnika A. G. kwotę 225 zł

tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I Ca 348/22

UZASADNIENIE

Wnioskodawczyni M. S. po ostatecznym sprecyzowaniu stanowiska wniosła o stwierdzenie, że każdoczesny właściciel działki nr (...) położonej w Z. przy ul. (...), dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Zambrowie księga wieczysta o numerze (...) nabył przez zasiedzenie służebność przechodu i przejazdu przez część działek położonych w Z. o numerach: 639/1, 639/2, 639/3 i 641/4 do granicy zaznaczonej kolorem brązowym linią przerywaną na mapie sytuacyjnej stanowiącej załącznik do opinii biegłego J. T. z dnia 23 marca 2022 r.. Wniosła również o zasądzenie od uczestników postępowania zwrotu kosztów postępowania i obciążenie ich nieuiszczonymi kosztami sądowymi.

Uczestniczka A. K. wniosła o oddalenie wniosku w całości.

Uczestniczka E. G. wniosła o oddalenie wniosku w zakresie w jakim dotyczy nieruchomości oznaczonej numerem 641/4 położonej w Z. przy ulicy (...), której jest współwłaścicielem.

Uczestnik A. G. wniósł o oddalenie wniosku w zakresie w jakim dotyczy on nieruchomości oznaczonej numerem 641/4 położonej w Z., której jest współwłaścicielem, zaś w pozostałym zakresie pozostawił wniosek do uznania Sądu.

Uczestnicy postępowania B. S. i J. S. (2) wnieśli o oddalenie wniosku w zakresie, w jakim dotyczy on nieruchomości oznaczonej numerami 639/2 i 639/3 położonej w Z. przy ul. (...).

Postanowieniem z 6 października 2022 roku Sąd Rejonowy w Zambrowie I Wydział Cywilny w pkt 1. wniosek oddalił, w pkt 2. zasądził od M. S. kwotę 5.294,23 zł na rzecz Skarbu Państwa tytułem zwrotu wydatków, w pkt 3. zasądził od M. S. na rzecz A. G. kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, w pkt 4. stwierdził, że w pozostałym zakresie wnioskodawca i uczestnicy postępowania ponoszą koszty związane ze swoim udziale w sprawie.

Jak zauważył Sąd Rejonowy, przedmiotem wniosku o zasiedzenie służebności przejazdu i przechodu są części działek o nr: 639/1, 639/3, 639/3 i 641/4 (nieruchomości obciążone) położone w obrębie ewidencyjnym Z..

Nieruchomością władnącą jest działka nr (...) (działka nr (...) została podzielona na (...)). Działka oznaczona numerem (...) o powierzchni 0,1073 ha (nieruchomość władnąca) stanowi własność M. S.. Działka (...) o powierzchni 0,0595 ha stanowi własność A. K. od dnia 2 listopada 2017 roku. Działka (...) o powierzchni 0,0500 ha stanowi współwłasność J. S. (2) i B. J. S. (1). Działka (...) o powierzchni 0,0500 ha stanowi własność B. J. S. (1) (spadkobierczyni D. M.). Działka (...) o powierzchni 0,1913 ha stanowi współwłasność A. G. i E. G. od 28.10.2020 roku. Właścicielem działek (...) (drogi) jest Gmina M. Z..

Od 1990 roku właścicielem działki (...) był mąż wnioskodawczyni, a w dniu 14 listopada 1990 roku została wydana decyzja - udzielenia pozwolenia na budowę na przedmiotowej działce budynku mieszkalnego. Po uprawomocnieniu się decyzji - pozwolenia na budowę, M. S. wraz z mężem rozpoczęli prace budowlane domu. Po wybudowaniu domu państwo S. wystąpili o dojazd do wybudowanego domu. Transport materiałów budowlanych odbywał się bezspornie przez działki o nr (...), co umożliwiło wykonanie znacznej części prac budowlanych i zamieszkanie wnioskodawczyni wraz z rodziną na przedmiotowej nieruchomości na przełomie maja/czerwca 1991 roku.

Mąż wnioskodawczyni wraz z bratem nawozili wywrotkami m.in. piasek, gruz, cegłę z rozbiórki.

Na działce (...) zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Zambrowie w sprawie I Ns 85/92 na rzecz właściciela działki (...) (aktualnie 642/6) została ustanowiona służebność drogi koniecznej. Wnioskodawczyni korzysta z działek oznaczonych numerami (...) w celu dojazdu do swojej nieruchomości.

W dniu 11 czerwca 2021 r. nastąpiło wznowienie znaków granicznych przebiegu granic działki położonej przy ul. (...) w Z. przez geodetę uprawnionego S. T.. Obecni wówczas właściciele działek: 639/1, 638/2, 639/2 oraz reprezentantka Gminy M. Z. jako właściciela działki (...) (drogi) podpisali protokół wyznaczenia punktów granicznych. W postępowaniu tym został ustalony inny przebieg działki (...), oddalony o niecały metr od dotychczasowej północnej granicy.

Wnioskodawczyni ma zapewniony dostęp do dróg publicznych - ul. (...) poprzez działki należące do Miasta Z., oznaczone w ewidencji gruntów numerami 640 i 641/2 .

Na podstawie oględzin ustalono, że przedmiotowy szlak ma szerokość około pół metra, mieści się pomiędzy podmurówką płotu działki (...), a krawędzią pokruszonego asfaltu znajdującego się na drodze na działce numer (...).

Od chodnika do rogu domu mieszczącego się na działce numer (...) znajduje się płot z betonową podmurówką i metalową siatką. Płot ten biegnie dalej, aż do drewnianego budynku gospodarczego. Na szlaku tym znajduje się porośnięta ziemia z resztkami kruszywa, asfaltu. Na wysokości domu mieszczącego się na działce (...) płot jest pozbawiony siatki częściowo podmurówki. Siatka na płocie pojawia się dopiero za wysokością domu w kierunku południowym. Między drogą biegnącą po działce (...) a przedmiotowym pasem gruntu nie widać żadnej granicy. Działka (...) jest ogrodzona płotem z metalową siatką, bez fundamentu. Ten płot biegnie aż do drewnianego budynku gospodarczego.

Pas służebności biegnie w linii prostej od podmurówki ogrodzenia nieruchomości A. K. do zewnętrznej ściany kamienia po ścianie budynku gospodarczego drewnianego. Na pasie znajduje się zielsko, pokruszony asfalt, na pasie biegnącym wzdłuż działki A. G. brak jest utwardzenia. Na odcinku tym znajdują się piasek, kamienie, betonowa studzienka - krąg.

Aktualnie droga jest trudna w użytkowaniu. Wyjeżdżona w granicach działek Gminy M. Z.. Części przedmiotowych działek należących do uczestników na szlaku objętym przedmiotem zasiedzenia są porośnięte trawą, zielskiem, widać resztki pokruszonego asfaltu.

Następnie sąd I. instancji powołując się na treść art. 292 k.c., art. 172 § 1 i 2 k.c. oraz art. 176 k.c. stwierdził, że wniosek o stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej nie zasługiwał na uwzględnienie z kilku względów.

Po pierwsze, nie może być mowy o korzystaniu przez wnioskodawczynię jako posiadaczkę z trwałego i widocznego urządzenia, rozumianego jako utwardzenie.

Sąd Rejonowy wyjaśnił, że mąż wnioskodawczyni wraz z bratem nawozili co prawda piasek, resztki cegieł na budowę domu Państwa S.. Owo nawożenie dotyczyło działek (...). Postępowanie dowodowe nie wykazało w sposób niebudzący wątpliwości, że odbywało się to również na częściach działek sąsiednich. A nawet jeśli tak, to aktualny stan drogi (droga trudna w użytkowaniu, piaszczysta, przy pogodzie deszczowej - grunt się zapada, porośnięta trawą, zielskiem ) nie pozwala na przyjęcie, iż znajduje się tam trwałe i widoczne jej utwardzanie. Tym bardziej nie mogło go tam być w latach 90-tych.

Sąd podkreślił, że z powyższym korespondują zeznania samej wnioskodawczyni, która przyznała, że 10 czy 15 lat temu składała wnioski o utwardzenie drogi. Skoro je składała, to oczywistym jest, iż nie dokonała przedmiotowego utwardzenia samodzielnie, nie wykonał go jej też mąż. Z dokumentacji wynika, że również w ostatnim czasie - w lipcu 2020 roku to ona zwróciła się do Miasta Z. z wnioskiem o wykonanie remontu i utwardzenie nawierzchni drogi. Prace naprawcze polegające na uzupełnieniu ubytków i nierówności tzw. destruktem wraz z rozplantowaniem, wykonało Miasto Z., a co do utwardzenia Miasto udzieliło odpowiedzi, iż w miarę posiadanych środków finansowych rozpatrzy taką możliwość. Powyższe wnioski korespondują również z twierdzeniami uczestnika postępowania A. G. i zeznaniami świadka B. G.. Zgodnie oni wskazywali, iż wizytowali i oglądali nieruchomość przed zakupem, m.in. w celu ujawnienia granic działki. Po okazaniu granic działki nie było śladów, aby ktoś ją użytkował. Nie było śladów wyjeżdżenia. Sama droga dojazdowa była szutrowa, a częściowo zarośnięta - chwastami, trawą.

W ocenie Sądu Rejonowego, nie może być więc mowy o trwałym i widocznym urządzeniu. A jeżeli nawet przyjąć odmiennie - to utwardzenie nie zostało wykonane przez osobę wnioskodawczyni (czy jej męża), na rzecz której ma nastąpić zasiedzenie.

Ewentualnie gdyby przyjąć - iż Miasto Z. wykonało utwardzenie w ostatnim czasie, to i tak wniosek podlegałby oddaleniu. Uwzględnienie wniosku o zasiedzenie wymaga bowiem wykazania, że w całym okresie biegu terminu zasiedzenia wnioskodawca korzystał z trwałego i widocznego urządzenia. Nie jest wystarczające, wykonanie trwałego i widocznego urządzenia w pewnym momencie w trakcie biegu terminu zasiedzenia.

Sąd Rejonowy powołał się przy tym na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 1974 r. sygn. akt III CRN 94/74 (OSNCP 1975, nr 6, poz. 94) oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 9 sierpnia 2011 roku (sygn. akt III CP 10/11, Legalis nr 347890), w których dokonano wykładni art. 292 k.c., według której służebność gruntową drogi można nabyć przez zasiedzenie tylko wtedy, gdy posiadanie polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia wykonanego przez posiadacza.

Ponadto, jak wskazał sąd I. instancji, nie zostało wykazane, że korzystanie przez wnioskodawczynię z działek sąsiednich ma miejsce w granicach wskazywanych we wniosku. Chociażby niemożliwym jest i nielogicznym, aby wnioskodawczyni korzystała z części działki A. G. w końcowym fragmencie drogi. Musiałaby bowiem wjeżdżając i wyjeżdżając samochodem ze swojej posesji niejako „zarzucać” tyłem auta, jedynie w celu skorzystania z części nieruchomości uczestnika. O tym, że wnioskodawczyni nie korzysta w tym zakresie z nieruchomości uczestnika świadczy też fakt, że brama wjazdowa do posesji wnioskodawczyni została zamontowana tak, aby nie naruszać granic działek sąsiadujących, pod kątem do granicy działek sąsiadujących.

Końcowo sąd I. instancji podniósł, że nieruchomość wnioskodawczyni ma dostęp do drogi publicznej – ul. (...) poprzez działki należące do Miasta Z. i może z nich korzystać na dotychczasowych warunkach. W ocenie Sądu Rejonowego, jest to dostęp odpowiedni, w czym utwierdziły sąd przeprowadzone oględziny. Dojazd samochodów ciężarowych jest tamtędy możliwy.

Niezależnie od powyższego Sąd Rejonowy zauważył, że wnioskodawczyni miała dostęp do drugiej drogi publicznej z innej swojej działki bezpośrednio sąsiadującej z jej działką, której była też właścicielką - od ulicy (...) - drogi gminnej Miasta Z.. Pod koniec tego postępowania (i zapewne na jego potrzeby) przekazała tę działkę córkom, które jednak mieszkają wspólnie z nią w jednym domu. Nie przekonało to sądu, iż aktualnie ten dostęp do drogi gminnej faktycznie wnioskodawczyni utraciła. Zdaniem sądu, faktycznie posiada go nadal, mimo że właścicielką gruntu jest córka.

Z powyższych względów wniosek oddalono. W przedmiocie kosztów sądowych rozstrzygnięto stosownie do art. 520 § 1, 2 i 3 k.p.c..

Powyższe postanowienie zaskarżone zostało przez wnioskodawczynię w całości. Zarzuciła ona:

1. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego oraz wskutek powyższego uznanie, że:

a. wnioskodawczyni nie wykonała utwardzonego i trwałego urządzenia w postaci utwardzonej drogi, podczas gdy jak wynika z zeznań wnioskodawczyni oraz świadków K. D. i A. S., mąż wnioskodawczyni wraz z bratem nawozili piasek oraz resztki cegieł (gruz) na działkę stanowiącą dojazd do jego nieruchomości, tj. 640 i 641/2 obszar częściowo na obszar działek o nr (...), a utwardzenie zostało wykonane profesjonalnie oraz przy użyciu maszyn specjalistycznych;

b. postępowanie dowodowe nie wykazało, by nawożenie piasku i cegieł dokonane zostało również na obszar działek sąsiednich, podczas gdy taki wniosek wynika z materiału dowodowego, a zwłaszcza z dowodu z oględzin sądu z udziałem biegłego, gdzie wprost zostało do protokołu wskazane, że z przekroczeniem granic działek o nr (...), znajdują się trwałe elementy utwardzenia (m. in. cegły i betonowe bloki), co w połączeniu z opinią biegłego z zakresu geodezji wynika, iż znajdują się one do granicy oznaczonej przez biegłego kolorem brązowym (linią przerywaną);

c. urządzenie w postaci drogi nie ma charakteru trwałego i urządzonego, droga bowiem jest trudna w użytkowaniu, piaszczysta, porośnięta trawą i zielskiem oraz zapada się w porze deszczowej, podczas gdy droga ta, jak wyżej wskazano została nawieziona i utwardzona, teren w stosunku do działek sąsiednich został podwyższony o kilkadziesiąt centymetrów, została ona przez wnioskodawczynię i jej męża utwardzona gruzem, co umożliwiało i umożliwia przejazd przez nią, również w okresie jesienno – zimowo - wiosennym pojazdami ciężarowymi, które przejeżdżają przez nią regularnie;

d. wnioskodawczyni nie wykonała utwardzenia drogi samodzielnie, skoro w lipcu 2020 roku wniosła do Miasta Z. wniosek o wykonanie remontu i utwardzenie nawierzchni, podczas gdy jednocześnie sąd wskazał w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, iż : „ Prace naprawcze polegające na uzupełnieniu ubytków i nierówności tzw. destruktem wraz z rozplanowaniem wykonało Miasto Z., a co do utwardzenia Miasto udzieliło odpowiedzi, iż w miarę posiadanych środków finansowych rozpatrzy taką możliwość” (str. 5 uzasadnienia), co wskazuje, że tak Miasto Z., jak i sąd I instancji oddziela pojęcie prac naprawczych w postaci uzupełnienia ubytków od pojęcia utwardzenia; Miasto Z. dokonało jedynie drobnych prac naprawczych, nie zaś jej utwardzenia, a które to prace były wykonywane przez wnioskodawczynię i jej męża;

e. wnioskodawczyni nie korzystała z trwałego i widocznego urządzenia w całym okresie biegu terminu zasiedzenia, podczas gdy istotą posiadania służebności jest korzystanie ze służebności w zakresie obejmującym jej treść, co wnioskodawczyni w całym okresie posiadania czyniła;

f. wnioskodawczyni posiada dostęp do drogi publicznej z innej strony, podczas gdy fakt ten nie ma znaczenia dla ustalenia kwestii spełnienia przesłanek zasiedzenia służebności;

2. naruszenie przepisu postępowania, tj.: art. 233 § 1 k.p.c., co miało istotny wpływ na wynik sprawy wobec niestwierdzenia przez sąd I. instancji zasiedzenia służebności gruntowej przez wnioskodawczynię poprzez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego z zeznań świadków, z przesłuchania stron, dokumentów oraz opinii biegłego, która skutkowała błędnym uznaniem przez sąd I instancji, iż wnioskodawczyni nie spełniła ustawowych przesłanek zasiedzenia, podczas gdy:

a. wnioskodawczyni od września 1990 roku korzysta z trwałego i widocznego urządzenia znajdującego się na przedmiotowych działkach;

b. droga, z której korzysta wnioskodawczyni, ma charakter utwardzony;

c. wnioskodawczyni wraz z mężem wykonała trwałe i widoczne urządzenie samodzielnie;

3. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 292 k.c., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu przez sąd I instancji, że wykonane przez miasto Z. prace pozbawiły wnioskodawczynię, w okolicznościach sprawy przymiotu korzystania z trwałego i widocznego urządzenia przez cały okres biegu zasiedzenia, w sytuacji gdy z dowodów zabranych w sprawie, o czym było wyżej, wynika jednoznacznie, iż to wnioskodawczyni z mężem urządziła przedmiotową drogę i o nią dbała, a miasto Z. w późniejszych latach i na jej prośbę wykonało jedynie drobne prace przy usuwaniu ubytków, co nie może niweczyć pracy wykonanej przez wnioskodawczynię i jej męża.

4. naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 15 zzs ⁹ § 2 Ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, a co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, poprzez doręczenie uzasadnienia postanowienia pełnomocnikowi wnioskodawczyni przesyłką listowną za pomocą operatora pocztowego, w sytuacji, gdy powyższy przepis obligował Sąd do dokonania przedmiotowego doręczenia za pośrednictwem Portalu Informacyjnego.

Mając na względzie powyższe, apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez ustalenie, że każdoczesny właściciel działki (...) położonej w Z. przy ul. (...), dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) nabył przez zasiedzenie służebność przechodu i przejazdu przez część działek (...) do granicy zaznaczonej kolorem brązowym (linią przerywaną), którą wyznaczają punktu 122-861, 1, 60, 61, 62, 38, 63, 122-852 - w opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji J. T. z dnia 23 marca 2022 r., jak też o zasądzenie od uczestników postępowania na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania za obie instancje i obciążenie uczestników postępowania pozostałymi kosztami sprawy za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację, uczestnicy B. i J. małż. S. wnieśli o jej oddalenie w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości oznaczonej numerami (...), położonej w Z. przy ulicy (...) oraz w zakresie dotyczącym wniosku apelacyjnego o zasądzenie od uczestników kosztów postępowania za obie instancje.

W odpowiedzi na apelację, uczestnik A. G. wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie na jego rzecz od wnioskodawczyni kosztów postępowania w II. instancji, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy oraz dokonaną na ich podstawie ocenę prawną oraz przyjął je za własne w całości.

Stosownie do art. 233 § 1 i § 2 k.p.c. sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału; Sąd oceni na tej samej podstawie, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu. Reguła współokreślająca granice swobodnej oceny dowodów, nie będzie zachowana (a tym samym dokonana przez sąd ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie znajdzie się pod ochroną zasady swobodnej oceny materiału dowodowego) jedynie wówczas, gdy wnioski wyprowadzone przez sąd przy ocenie dowodów nie układają się w logiczną całość zgodną z doświadczeniem życiowym, lecz pozostają ze sobą w sprzeczności, a także gdy nie istnieje logiczne powiązanie wniosków z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Do naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. może dojść tylko wówczas, gdy skarżący wykaże uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów. W ocenie sądu II. instancji, Sąd Rejonowy nie uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Nie jest wystarczające przekonanie apelującej o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu. Podobnie też wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 16 grudnia 2005 r., sygn. III CK 314/05 (LEX nr 172176), podnosząc, że do naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. mogłoby dojść tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów. W ocenie Sądu Okręgowego, sąd I instancji, w sposób logiczny wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia z jakich przesłanek wysnuł swe wnioski oraz na jakich dowodach się oparł (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 17.04.2014 roku, sygn. akt I ACa 267/14, LEX nr 1500864, wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z 19.02.2014 roku, sygn. akt I Ca 2194/13, LEX nr 1541193).

W pierwszej kolejności zgodzić należało się z Sądem Rejonowym, że mąż wnioskodawczyni wraz z bratem nawozili wprawdzie piasek, resztki cegieł na budowę domu Państwa S., ale dotyczyło to działek o numerach (...) (na co wskazują wyjaśnienia i zeznania wnioskodawczyni k. 138v, zeznania świadka J. S. (2), protokół z oględzin k. 165-168, k. 253-254), a nie działek objętych wnioskiem o zasiedzenie.

Ponadto, z pisma Urzędu Miasta Z. z 14 czerwca 2022 roku, nr RG. (...).1.30.2022 wynika, że na nieruchomościach o numerach geodezyjnych działek (...) położonych w Z. przy ulicy (...) we wrześniu 2021 roku dokonało prac naprawczych, które polegały na uzupełnieniu ubytków nierówności materiałem pochodzącym z rozebrania powierzchni bitumicznych (tzw. destruktem) wraz z rozplantowaniem. W dniu 13 lipca 2020 roku wpłynął bowiem do Urzędu Miasta Z. wniosek wnioskodawczyni M. S., poparty przez cztery osoby podpisane na wniosku, o utwierdzenie drogi oznaczonej nr (...) przy ulicy (...) w Z. (pismo k. 230).

Powyższe pozwala na uznanie za wiarygodne zeznań świadka B. G. (k. 244v-245) o tym, że pod koniec 2020 roku, kiedy przed zakupem przez niego działki numer (...) był na przedmiotowej drodze dojazdowej to nie było widać, aby ktoś ją użytkował, jeździł po niej. Rosły na niej chwasty. Sama droga dojazdowa była szutrowa, ale też częściowo zarośnięta trawą, chwastami. Nie była w takim stanie jak obecnie. Teraz dodatkowo została czymś utwardzona, posypana. Na tej części działki, którą świadek chciał kupić nie było żadnych śladów użytkowania, wyjeżdżenia.

Świadek K. K. (1) także potwierdził, że obszar gruntu, którego zasiedzenia żąda wnioskodawczyni jest porośnięty trawą. Na tym kawałku nie ma utwardzonej drogi (zeznania świadka K. K. (2) k. 218v).

Uczestnik A. G. zeznał zaś, że przed zakupem należącej do niego działki nie widział jakiegokolwiek problemu w użytkowaniu tej jej części, co do której zasiedzenia służebności gruntowej domaga się wnioskodawczyni (k. 245v).

Równocześnie nie sposób podzielić zeznań świadka J. D. (k. 245v), która twierdziła, że przed tym, jak Miasto Z. utwardziło drogę to wyglądała ona „praktycznie jak dotychczas”. Gdyby tak bowiem było to nie byłoby potrzeby występowania przez wnioskodawczynię M. S. z wnioskiem do Urzędu Miasta Z. o utwardzenie tej drogi.

Z kolei, świadek K. D. mieszkał naprzeciwko tej drogi do 2006 roku, a zatem nie miał wiedzy jaki był jej stan po tym czasie. Świadek przyznał, że nie wie „czy ktoś tam coś poprawiał w ostatnich pięciu latach”.

Podobnie świadek A. S. wyjaśnił, że mieszka w Ł., a do bratowej przyjechał w ostatnim czasie.

Wobec powyższego uznać należało, że wnioskodawczyni nie sprostała ciążącemu na niej obowiązkowi wykazania, że miało miejsce korzystanie przez nią z widocznego i trwałego urządzenia na działkach objętych wnioskiem, a tym bardziej, że miało to miejsce przez cały okres wymagany do stwierdzenia zasiedzenia przedmiotowej służebności.

W konsekwencji w sprawie nie doszło do naruszenia art. 292 k.c., zgodnie z którym służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.

Wskazać również, że przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio (art. 292 zdanie 2 k.c.).

Terminy zasiedzenia określa zaś art. 172 § 1 i 2 k.c., stanowiący, że posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie); Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.

Powyższe przepisy wskazują, że aby doszło do zasiedzenia nieruchomości na mocy art. 292 k.c. to korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia powinno trwać przez cały termin zasiedzenia służebności gruntowej, co zostało przez Sąd Rejonowy dostrzeżone.

Jeśli posiadanie służebności gruntowej zostało uzyskane przez podmiot będący w dobrej wierze, jej nabycie następuje wskutek nieprzerwanego posiadania i korzystania z trwałego i widocznego urządzenia przez 20 lat. W przypadku uzyskania posiadania służebności gruntowej w złej wierze termin, którego upływ jest niezbędny do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie, wynosi 30 lat. Pojęcie dobrej i złej wiary determinujące długość terminu posiadania służebności, którego upływ prowadzi do jej nabycia przez zasiedzenie, powinno być przyjmowane w znaczeniu ustalonym na tle przepisów stanowiących podstawę nabycia własności rzeczy przez zasiedzenie (za: Komentarz do art. 292 KC red. serii Osajda/red. tomu Borysiak 2022, wyd. 30/B. Lackoroński, Legalis).

Tymczasem, jak wskazał Sąd Najwyższy – Izba Cywilna w postanowieniu z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt V CSK 293/21 w orzecznictwie zauważa się, że trwałym i widocznym urządzeniem, o którym mowa w art. 292 k.c., nie jest droga polna powstała na skutek stałego przejeżdżania pewnym szlakiem i zaznaczona na gruncie koleinami. Jako trwałe i widoczne urządzenie nie może być także traktowane wyrównanie terenu, czy jego zniwelowanie, jeżeli nie doprowadziło do powstania utwardzonego szlaku drożnego o wytyczonym przebiegu.

W ocenie Sądu Okręgowego, za drogę nie sposób uznać porośnięte trawą części działek o numerach: 639/1, 639/2, 639/3 i 641/4, co do których wnioskodawczyni żąda zasiedzenia służebności przejazdu i przechodu. Poza tym, jak to już zostało powyżej wskazane, wnioskodawczyni nie wykazała, aby korzystała z trwałego i widocznego urządzenia na tych działkach przez cały okres wymagany do stwierdzenia zasiedzenia służebności.

Wskazać również należy, że na mocy art. 285 § 2. k.c., służebność gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej lub jej oznaczonej części.

Przy ocenie dopuszczalności ustanowienia służebności gruntowej o określonej treści zawsze należy mieć na względzie cel w postaci zwiększenia użyteczności nieruchomości władnącej, a nie zabezpieczenie interesów aktualnego jej właściciela (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 15 kwietnia 2021 r., I (...) 86/21, L.).

Interesowi społeczno - gospodarczemu odpowiada ustanowienie służebności drogowej o tyle, o ile zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej (art. 285 § 2 k.c.) przewyższa uszczerbek wynikły ze zmniejszenia użyteczności nieruchomości, która według żądania wniosku ma być obciążona (postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 20 listopada 2020 r., II CSK 179/20, L.).

Odnosząc powyższe do okoliczności sprawy niniejszej trzeba zauważyć, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 285 § 2. k.c.. Wniosek wnioskodawczyni nie zasługuje bowiem na uwzględnienie również z tej przyczyny, że jej nieruchomość ma odpowiedni dostęp do drogi publicznej – ul. (...) poprzez działki należące do Miasta Z. i może z nich korzystać na dotychczasowych warunkach. Wnioskodawczyni miała też dostęp do drugiej drogi publicznej - ulicy (...) - drogi gminnej Miasta Z. z innej swojej działki bezpośrednio sąsiadującej z jej działką o numerze (...). Pod koniec postępowania przed sądem I. instancji przekazała tę działkę córkom, które jednak mieszkają wspólnie z nią w jednym domu. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że działka o numerze (...) nie ma dostępu do drogi publicznej i z tego względu zaistniała konieczność zwiększenia jej użyteczności kosztem użyteczności nieruchomości, które według żądania wniosku miałyby być obciążone służebnością gruntową.

Dlatego też, zarzuty naruszenia art. 233 k.p.c. oraz art. 292 k.c. należało uznać za chybione.

Naruszenie art. 15 zzs ⁹ § 2 Ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem (...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych nie miało natomiast istotnego wpływu na wynik sprawy, albowiem pełnomocnik wnioskodawczyni złożył apelację w przepisanym terminie i podległa ona rozpoznaniu. Dlatego i ten zarzut nie mógł przynieść postulowanego przez stronę apelującą skutku.

Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Okręgowy apelację oddalił, jak w pkt I. postanowienia.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w oparciu o art. 520 §2 k.p.c., jak w pkt II. postanowienia.